Deze week draait Christopher Nolans The Odyssey eindelijk in de grote zaal, en dat is meer dan alweer een epische mannenfilm met zwaarden en zeemonsters. Het is de eerste speelfilm ooit die volledig is opgenomen met IMAX-filmcamera's, apparaten zo groot en zwaar dat de acteurs elkaar er letterlijk niet meer omheen konden kijken. Wie houdt van techniek, schaal en een goed verhaal over een man die koste wat kost naar huis wil, heeft deze week iets te doen.
Wat maakt The Odyssey een unicum in de filmgeschiedenis
IMAX bestaat al decennia, maar tot nu toe gebruikte geen enkele regisseur het formaat voor een hele film. Meestal wordt een paar scènes in IMAX gedraaid en de rest gewoon digitaal, waarna alles tijdens de montage aan elkaar wordt geplakt. Nolan wilde dat niet. Voor The Odyssey liet hij IMAX een compleet nieuw camerasysteem bouwen dat elke scène kon vastleggen, van een intiem gesprek tot een storm op zee.
Het resultaat is een resolutie die IMAX zelf op 14.000 tot 16.000 pixels per kleurkanaal schat, ruim drie keer zoveel als een normale digitale bioscoopcamera. Je ziet dat verschil vooral op een écht groot doek: details in een gezicht, textuur in een rots, rook die niet in blokjes uiteenvalt zodra de camera beweegt.
Het verhaal zelf is duizenden jaren oud. Nolans film volgt Odysseus op zijn tocht terug naar Ithaca na de Trojaanse oorlog, langs de cycloop Polyphemus, de sirenes en de tovenares Circe. Het is stof waar al honderden versies van bestaan, van schoolboeken tot Hollywood-flops, maar nog nooit op deze schaal en met deze technische ambitie.
Een camera zo zwaar dat er een truc met spiegels nodig was
Die kwaliteit heeft een prijs, en dan bedoelen we niet alleen het productiebudget van meer dan 250 miljoen dollar. De nieuwe IMAX-camera weegt met behuizing en al zo'n 180 kilo, ingebouwd in een geluiddichte kast omdat het mechaniek anders gewoon te hard ratelt voor bruikbaar geluid op de set. Elke filmrol ging na twee tot drie minuten leeg, dus draaien in lange, ononderbroken takes zoals Nolan graag doet, betekende voortdurend herladen.
Het apparaat is zo massief dat acteurs elkaar er niet meer overheen konden aankijken tijdens dialoogscènes. De crew loste dat op met spiegels naast de camera, zodat Matt Damon en zijn tegenspelers toch oogcontact konden houden terwijl het beeld ondertussen gewoon via de camera werd vastgelegd. Klein detail, groot verschil voor hoe natuurlijk een scène overkomt.
Drie uur zonder pauze, en dat is precies de bedoeling
IMAX-film op 70mm heeft een harde grens van ongeveer 165 minuten voordat de rollen simpelweg op zijn. Nolan wilde eigenlijk meer vertellen, maar hield zich noodgedwongen aan die limiet. Het is een zeldzaam voorbeeld van techniek die het verhaal dwingt tot discipline in plaats van andersom: geen scènes die alleen bestaan omdat ze konden, maar een reis van Odysseus naar huis die binnen die tijd moet kloppen.
De cast bestaat uit een lijst waar je zo een filmavond op kunt bouwen. Matt Damon speelt Odysseus, met Tom Holland, Robert Pattinson, Jon Bernthal en Benny Safdie in de mannenrollen eromheen, en Anne Hathaway, Zendaya, Charlize Theron en Lupita Nyong'o aan de andere kant van de cast. Dat is minstens zo indrukwekkend als de camera's, en verklaart voor een deel waarom de eerste reacties na de premières vol superlatieven staan.
Waar je hem het beste kunt zien
Niet elke bioscoop kan IMAX 70mm draaien, dat vergt een speciale projector en een gigantisch doek van soms wel twintig meter breed. Wereldwijd zijn er maar een paar dozijn zalen die het aankunnen, en Nederland heeft er slechts een handvol, dus check van tevoren of je stad in de buurt komt. Wie de kans heeft, moet daarvoor gaan: dat is het formaat waarvoor de hele film is ontworpen. Digitale IMAX is de tweede beste optie, gewone bioscoopzalen de derde. Het verschil is met dit soort content niet subtiel, zoals wie recent GTA 6 in 4K heeft gezien versus op een oude tv weet.
Wie liever thuis blijft zitten deze week, kan trouwens ook prima terecht bij Project Hail Mary op Prime Video, dat inmiddels de populairste titel op het platform is. Maar een reis als die van Odysseus is nou juist geschreven voor het grote scherm, niet voor een laptop op schoot.
Dit is waarom je deze keer echt naar de bioscoop moet
Streamingdiensten hebben ons de afgelopen jaren behoorlijk lui gemaakt. Waarom naar de stad rijden als je drie weken later toch alles thuis kunt zien, inclusief de nieuwste gameverfilmingen en crossovers die vroeger exclusief waren voor de bioscoop? The Odyssey is een van de weinige films die daadwerkelijk een reden geeft om die luiheid opzij te zetten. Een camera van 180 kilo, een verhaal van bijna drieduizend jaar oud en een cast die zijn gelijke niet kent, dat combineer je niet zomaar op je bank. Ga kijken zolang het nog in de grote zaal draait, want dit is precies het soort film waarvoor IMAX ooit is uitgevonden.