Je Spotify-abonnement doet het prima, maar steeds meer mannen zetten er iets naast dat knarst, kraakt en ruimte inneemt. Vinyl is niet meer het nostalgische speeltje van je vader. In Nederland gaven muziekliefhebbers vorig jaar 21 procent meer uit aan platen dan het jaar ervoor, goed voor 45 miljoen euro, en het aantal jongeren dat platenzaken bezoekt steeg met een vijfde. In de Verenigde Staten passeerde vinyl voor het eerst de grens van 1 miljard dollar omzet, bijna 47 miljoen platen verkocht in een markt die inmiddels negentien jaar op rij groeit. Dat is geen nichehobby meer, dat is een trend die je koptelefoon en je speakers straks gezelschap geeft.
Waarom vinyl wint van een dienst die alles heeft
Het is een vreemd contrast. Je hebt binnen drie seconden elk nummer ooit uitgebracht binnen handbereik, en toch grijpen steeds meer mensen naar een schijf die je fysiek moet omdraaien. De verklaring zit niet in geluidskwaliteit, daar zijn audiofielen het al decennia over oneens. De verklaring zit in het tegenovergestelde van wat streaming biedt: beperking. Een plaat kiezen betekent een keuze maken en die vasthouden voor twintig minuten, geen skip-knop, geen algoritme dat je onderbreekt met een suggestie. Voor mannen die de hele dag tussen tabbladen springen, is dat precies de reden waarom het aanslaat.
Er zit ook een sociale kant aan. Een platenkast is zichtbaar op een manier die een playlist nooit wordt. Vraag iemand die een AirPods draagt niet naar zijn muzieksmaak, maar vraag het iemand met een plank vol hoezen wel. Dat gesprek begint vanzelf.
De nieuwe Audio-Technica zet de toon
Wie nu instapt, doet dat op een goed moment. Audio-Technica onthulde begin dit jaar de AT-LP7X, de opvolger van de veelgeprezen AT-LP7 en daarmee een van de meest verwachte platenspelers in het middensegment. Het is een volledig handbediend model met een J-vormige aluminium toonarm op een dubbele lager, standaard voorzien van het AT-VM95E-element dat al jaren geldt als een van de beste instapcartridges op de markt. Geen speaker erbij nodig trouwens, want de meeste nieuwe modellen, inclusief deze, hebben een ingebouwde phono-voorversterker waarmee je rechtstreeks op een actieve boxenset kunt aansluiten.
Dat maakt de drempel lager dan vroeger. Vijf jaar geleden had je al snel drie losse apparaten en een stapel kabels nodig. Nu volstaat een speler, een setje boxen zoals de Skullcandy Crusher 1080 laat zien dat merken buiten de klassieke hifi-wereld ook meedoen op audiogebied, en een kastje platen om mee te beginnen.
Wat een plaat oplevert dat een stream nooit kan
Het gaat niet om beter geluid, het gaat om een ander soort aandacht. Je zet een plaat op en luistert, in plaats van dat muziek op de achtergrond meeloopt terwijl je iets anders doet. Dat klinkt bijna therapeutisch, en voor een deel is het dat ook. Onderzoek naar aandacht en focus laat keer op keer zien dat een enkele, afgebakende taak makkelijker rust geeft dan een omgeving vol keuzemogelijkheden, en een platenkant van twintig minuten is precies zo een afgebakende taak.
Daar komt bij dat je iets in handen hebt. De hoes lezen terwijl de muziek speelt, de artwork bekijken, de liner notes doornemen: dat is een ritueel dat een streamingdienst met zijn eindeloze scrollen juist probeert weg te nemen. Wie moe wordt van zijn telefoon, vindt in vinyl toevallig het tegenovergestelde apparaat.
Waar je op moet letten als je begint
Ga niet voor het goedkoopste plaatje dat je online tegenkomt. Een instapspeler onder de 150 euro heeft vaak een keramisch element dat je platen sneller slijt dan je lief is, en dat is zonde van elke schijf die je koopt. Zoek een model met een uitwisselbaar magnetisch element, zoals de AT-LP120XUSB die al jaren als betrouwbare instapper geldt, of de nieuwe AT-LP7X als je iets meer wilt uitgeven. Let daarnaast op een platenspeler met ingebouwde voorversterker, tenzij je toch al een receiver met phono-ingang hebt staan.
Boxen zijn minstens zo belangrijk als de speler zelf. Een paar actieve boekenplankspeakers van 200 tot 300 euro doet meer voor je luisterervaring dan een dure toonarm op goedkope speakers. Wie liever eerst investeert in koptelefoons voordat de rest van de opstelling volgt, kan bij de Sony WH-1000XM6 terecht als vergelijkingspunt voor wat premium geluid tegenwoordig kost.
Dit is het moment om te beginnen
Vinyl was tien jaar geleden een statement, nu is het gewoon een manier om muziek te beleven die naast je streamingdienst past in plaats van eronder te lijden. De instap is goedkoper dan ooit, de keuze aan nieuwe spelers is groter dan ooit, en de tweedehandsmarkt puilt uit met platen voor een paar euro per stuk. Je hoeft geen audiofiel te worden om er plezier van te hebben. Zet gewoon een plaat op, laat je telefoon een half uur liggen, en merk zelf wat er verandert.