Begin juni publiceerde het CBS nieuwe data over levensverwachting in Nederland, net op tijd voor Men's Health Month. De uitkomst? Mannen leven gemiddeld 80,5 jaar, vrouwen 83,3 jaar. Dat is een kloof van 2,8 jaar — in de volksmond "bijna drie jaar" — en hoewel die kloof de afgelopen veertig jaar fors is geslonken, is hij er nog altijd. In de jaren tachtig liep het verschil op tot zes of zeven jaar. Sindsdien zijn we een eind opgeschoten, maar verder staat alles zo goed als stil.
Het goede nieuws: het overgrote deel van dit verschil heeft niets te maken met je genen. Het gaat om gedrag, en gedrag kun je aanpassen.
Wat de CBS-cijfers precies zeggen
De meest recente definitieve cijfers, gepubliceerd op 22 juni 2026, bevatten de levensverwachting over 2024. Mannen: 80,5 jaar, vrouwen: 83,3 jaar. Het gaat hier om levensverwachting bij geboorte, dus het gemiddelde aantal jaren dat iemand leeft als de huidige sterftekansen gelden gedurende het hele leven.
Wat veel mensen niet weten, is dat vrouwen weliswaar langer leven, maar ook meer jaren doorbrengen met beperkingen of chronische aandoeningen. Volgens RIVM-data via vzinfo.nl leven vrouwen 6,7 jaar méér met chronische ziekten dan mannen. De extra jaren die vrouwen halen, zijn dus niet altijd jaren in goede gezondheid.
Dat verandert niets aan de urgentie. Maar het geeft een nuance die helpt om de juiste vragen te stellen: niet alleen "hoe word ik ouder", maar "hoe blijf ik langer gezond".
Biologie verklaart maar een deel
Het zou makkelijk zijn om het verschil af te doen als pure biologie. Vrouwelijke hormonen beschermen het hart, testosteron wakkert bepaald risicogedrag aan, en vrouwen hebben van nature een beter immuunsysteem. Dat speelt mee, maar wetenschappers schatten dat biologie hooguit een derde tot de helft van het verschil verklaart.
Vergelijkend bevolkingsonderzoek maakt dit inzichtelijk: in landen en tijdperken waarin vrouwen evenveel roken en drinken als mannen, verdwijnt het levensverwachtingsverschil grotendeels. De biologie is het fundament, maar de bovenverdiepingen bouw je zelf.
Vier gedragspatronen die de kloof groot houden
Er zijn vier factoren die bij mannen structureel terugkomen in onderzoek naar de levensverwachtingskloof.
Roken. Mannen roken nog altijd iets vaker dan vrouwen en beginnen gemiddeld eerder. Longkanker, hart- en vaatziekten, COPD: een aanzienlijk deel van de kloof loopt via sigaretten. De afstand op dit punt wordt kleiner, maar is er nog steeds.
Alcohol. Mannen drinken gemiddeld meer en vaker boven de richtlijnen van de Gezondheidsraad — die adviseert niet meer dan één glas per dag. Alcohol werkt subtiel maar breed: het verstoort de slaap, belast de lever, verhoogt de bloeddruk en ondermijnt het immuunsysteem. Heb je zin om minder te drinken maar wil je sociaal niet buiten de boot vallen? Alcoholvrij bier is inmiddels een volwaardig alternatief dat niet aanvoelt als een compromis.
Artsbezoek vermijden. Mannen gaan later naar de dokter. Soms veel te laat. Hoge bloeddruk, pre-diabetes, prostaatproblemen, huidtumoren — bij vroege detectie goed te behandelen, bij late ontdekking een stuk ingrijpender. Dit patroon, "ik wacht even af", kost aantoonbaar levensjaren. Een jaarlijkse check-up bij de huisarts is geen teken van zwakte, maar verstandig onderhoud.
Risicovol gedrag. Van agressief rijgedrag tot gevaarlijk werk: mannen overlijden vaker door externe oorzaken. Daarbij speelt ook chronische werkstress een rol, die mannen vaker internaliseren in plaats van bespreekbaar maken.
Je hart is de sleutel
Hart- en vaatziekten zijn de grootste doodsoorzaak bij mannen in Nederland. Tegelijk zijn het de aandoeningen waarop gedrag het meest directe effect heeft. Beweging verlaagt de bloeddruk, verbetert cholesterol en versterkt het hart als spier. Maar dan moet je wel op de juiste intensiteit bewegen.
Zone 2-training, het bewegen waarbij je nog een gesprek kunt voeren, is daarvoor bijzonder effectief. Waarom je eigenlijk te hard loopt en hoe je dat aanpakt, hebben we eerder uitgelegd. Maar ook de sauna verdient een serieuze plek in dit verhaal. Fins onderzoek toont aan dat mannen die vier tot zeven keer per week naar de sauna gaan, tot 63 procent minder kans hebben op een fatale hartzaak. Wat de sauna doet voor je hart en herstel staat op zichzelf als één van de meest onderschatte gewoontes die je nu kunt oppakken.
Drie jaar korter is geen lotsbestemming
De kloof van 2,8 jaar klinkt misschien als een abstracte statistiek. Maar het is een gemiddelde, gebouwd op grote extremen. Mannen die roken, structureel te veel drinken, de huisarts vermijden en nauwelijks bewegen, betalen een veel hogere prijs dan het gemiddelde. Mannen die die patronen omgooien, naderen het profiel van vrouwen — of overtreffen het.
De praktische implicatie is verrassend eenvoudig: ga dit jaar nog een keer naar de dokter, zonder klachten. Beweeg vaker op lage intensiteit. Drink iets minder. En neem de sauna serieus als gezondheidsinstrument in plaats van luxe.
Die 2,8 jaar zit niet vast aan je geslacht. Die zit vast aan gewoontes. En die kun je veranderen.